Ένα στα πέντε νοικοκυριά της Πελοποννήσου δεν έχει τη δυνατότητα να ζεσταθεί επαρκώς τον χειμώνα. Την ίδια στιγμή, σχεδόν οι μισές γυναίκες της περιοχής μένουν εκτός αγοράς εργασίας. Δύο δείκτες που φαίνονται άσχετοι μεταξύ τους, αλλά μοιράζονται την ίδια ρίζα: σπίτια και δομές που δεν στηρίζουν την καθημερινότητα όσων ζουν εδώ όλο τον χρόνο.
Τα στοιχεία προέρχονται από επεξεργασία του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) πάνω σε έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης των νοικοκυριών, καθώς και από στοιχεία της Eurostat για την απασχόληση. Το ενεργειακό πρόβλημα δεν είναι καινούργιο στην περιοχή, αλλά ο τρόπος που συνδέεται με το κενό στην αγορά εργασίας των γυναικών σπάνια μπαίνει στο ίδιο κάδρο.
Η θέρμανση κοστίζει πάνω από τις δυνατότητες πολλών νοικοκυριών
Το κλίμα της Πελοποννήσου είναι από τα πιο ήπια της χώρας. Παρ’ όλα αυτά, το ποσοστό των νοικοκυριών που δηλώνουν οικονομική αδυναμία για ικανοποιητική θέρμανση τον χειμώνα κινείται γύρω στο ένα πέμπτο, σύμφωνα με την ανάλυση του ΚΕΠΕ για την περίοδο 2022-2023. Το εύρημα δεν αφορά τον καιρό, αφορά το πορτοφόλι.
Ο λόγος είναι απλός: παλιά κτίρια χωρίς μόνωση, χαμηλότερο διαθέσιμο εισόδημα από τον εθνικό μέσο όρο, και κόστος θέρμανσης που δεν μειώνεται ανάλογα με τις ηπιότερες θερμοκρασίες. Στα φτωχότερα νοικοκυριά της χώρας, το ποσοστό αδυναμίας θέρμανσης έφτασε το 43,6% το 2023, σχεδόν τετραπλάσιο από ό,τι στα μη φτωχά νοικοκυριά.
Η εικόνα δεν είναι στατική. Στην πλειονότητα των ελληνικών περιφερειών ο δείκτης χειροτέρεψε μεταξύ 2022 και 2023, παρά τη μικρή βελτίωση του διαθέσιμου εισοδήματος. Στην Πελοπόννησο η μεταβολή ήταν περιορισμένη σε σχέση με περιφέρειες όπως η Ήπειρος ή τα Ιόνια Νησιά, όπου το πρόβλημα σχεδόν διπλασιάστηκε, αλλά το ποσοστό παρέμεινε υψηλό
Το κόστος στέγασης απορροφά περισσότερο από ό,τι επιτρέπει το εισόδημα
Η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε ποσοστό πληθυσμού που ξοδεύει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγη και λογαριασμούς ρεύματος, νερού και θέρμανσης. Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται στην Πελοπόννησο, όπου το καθαρό διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο παραμένει σταθερά κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η κατάσταση δεν λύνεται μόνο με χαμηλότερες τιμές ενέργειας. Ένα σπίτι χωρίς μόνωση καταναλώνει πολλαπλάσια ενέργεια από ένα ανακαινισμένο, ανεξάρτητα από την τιμή του ρεύματος ή του πετρελαίου. Στα ορεινά χωριά της Αρκαδίας και της Λακωνίας, όπου το κτιριακό απόθεμα είναι παλαιότερο, το πρόβλημα βαραίνει περισσότερο.
Η Μεγαλόπολη πληρώνει το δικό της τίμημα
Η Μεγαλόπολη έκλεισε την τελευταία λιγνιτική της μονάδα στο τέλος του 2024, κλείνοντας έναν κύκλο δεκαετιών παραγωγής ενέργειας. Ο Δήμος διεκδικεί τώρα να συγκροτήσει δική του Ενεργειακή Κοινότητα, ώστε κάτοικοι και επιχειρήσεις να συμψηφίζουν την ενέργεια που παράγουν φωτοβολταϊκά της περιοχής με τον λογαριασμό τους και να μειώσουν έτσι το κόστος.
Το εγχείρημα προσκρούει, όμως, σε τεχνικό εμπόδιο: ο κορεσμένος ηλεκτρικός χώρος στο δίκτυο της Πελοποννήσου περιορίζει τις νέες συνδέσεις. Η περιοχή που για δεκαετίες τροφοδοτούσε ενεργειακά τη χώρα δυσκολεύεται σήμερα να διοχετεύσει στα δικά της νοικοκυριά την ενέργεια που παράγει πλέον από τον ήλιο.
Σχεδόν οι μισές γυναίκες της Πελοποννήσου δεν εργάζονται
Στην Ελλάδα, η απόσταση ανάμεσα στο ποσοστό απασχόλησης ανδρών και γυναικών παραμένει από τα μεγαλύτερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κοντά στις 19 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται γύρω στις 10. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες που θα μπορούσαν να εργάζονται και δεν εργάζονται.
Στην ελληνική επαρχία το χάσμα αυτό δεν είναι απλώς αριθμός. Έχει συγκεκριμένη αιτία: η ύπαρξη παιδιών μειώνει την απασχόληση των γυναικών, ενώ αυξάνει εκείνη των ανδρών. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η διαφορά φτάνει τις 16,5 ποσοστιαίες μονάδες ανάμεσα στα δύο φύλα όταν υπάρχουν παιδιά στο νοικοκυριό. Στην ελληνική περιφέρεια, χωρίς αρκετούς βρεφονηπιακούς σταθμούς και ολοήμερα σχολεία, ο ρόλος της φροντίδας πέφτει σχεδόν αποκλειστικά στις γυναίκες.
Φτάνουν οι παιδικοί σταθμοί;
Ανάμεσα στις πόλεις όπου λειτουργούν βρεφονηπιακοί σταθμοί της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης εκτός Αττικής, η Καλαμάτα είναι η μοναδική εκπρόσωπος της Πελοποννήσου. Το Άργος, η Τρίπολη, η Κόρινθος και η Σπάρτη δεν διαθέτουν αντίστοιχη δομή στο ίδιο δίκτυο, διαθέτουν ωστόσο δημοτικούς παιδικούς σταθμούς.
Το κενό αυτό δεν αφορά μόνο την ημερήσια φροντίδα. Καθορίζει το αν μια μητέρα μπορεί να δεχτεί μια δουλειά ή να διατηρήσει την υπάρχουσα. Σε πόλεις με λίγες θέσεις σε δημόσιους ή δημοτικούς σταθμούς, η επιλογή συχνά περιορίζεται σε ακριβό ιδιωτικό σταθμό ή σε παραίτηση από την εργασία.
Πίσω από τα νούμερα, η ίδια δομική αδυναμία
Το κρύο σπίτι και η κλειστή πόρτα στην αγορά εργασίας δεν είναι δύο ξεχωριστά προβλήματα της Πελοποννήσου. Είναι δύο συνέπειες της ίδιας έλλειψης υποδομών που θα έπρεπε να στηρίζουν όσους ζουν μόνιμα στην περιοχή, από τη μόνωση των σπιτιών μέχρι τους σταθμούς φύλαξης παιδιών. Το ήπιο κλίμα και οι ελαιώνες της Μεσσηνίας δεν αναπληρώνουν αυτό που λείπει σε υποδομές.
Το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης προβλέπει επενδύσεις άνω των 500 εκατομμυρίων ευρώ για τη Μεγαλόπολη, ανάμεσά τους ενεργειακή αναβάθμιση δημοτικών κτιρίων και σχολικών μονάδων. Το αν αυτές οι επενδύσεις θα φτάσουν και στα σπίτια των νοικοκυριών, όχι μόνο στα δημόσια κτίρια, θα φανεί στο μέλλον.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου