Η κατασκευή και η παράδοση στην κυκλοφορία του Αυτοκινητοδρόμου Μορέα (Α7), που συνδέει την Κόρινθο με την Τρίπολη, την Καλαμάτα και τη Σπάρτη, μετασχημάτισε ριζικά τον χάρτη των μεταφορών στη νότια Πελοπόννησο. Η αντικατάσταση των παλαιών, επικίνδυνων εθνικών οδών από έναν υπερσύγχρονο, κλειστό αυτοκινητόδρομο μείωσε δραματικά τους χρόνους μετακίνησης και εκμηδένισε τα θανατηφόρα τροχαία ατυχήματα. Ωστόσο, πίσω από την αναμφισβήτητη αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας, η λειτουργία του δικτύου διοδίων διαμορφώνει μια σύνθετη οικονομική πραγματικότητα για τις επιχειρήσεις logistics (διαμετακομιστικού έργου) και τους παραγωγούς της περιοχής.
Στην καθημερινή λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας, τα τέλη διέλευσης λειτουργούν ως ένας σταθερός, σωρευτικός παράγοντας κόστους. Από τον Δήμο Κορινθίων έως τον Δήμο Ναυπλιέων, τον Δήμο Άργους-Μυκηνών, τον Δήμο Τρίπολης, τον Δήμο Σπάρτης και τον Δήμο Καλαμάτας, η διακίνηση εμπορευμάτων επιβαρύνεται από τη διαδοχική διέλευση από μετωπικούς και πλευρικούς σταθμούς. Αυτή η οικονομική παράμετρος επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα των τοπικών προϊόντων, δημιουργώντας μια αλυσίδα μετακύλισης του κόστους που φθάνει μέχρι το ράφι της λιανικής πώλησης.
Το πραγματικό κόστος μιας μεταφοράς από την Αργολίδα και την Αρκαδία στη Μεσσηνία
Για την κατανόηση του πραγματικού μεγέθους της επιβάρυνσης, απαιτείται η εξέταση των δεδομένων μιας τυπικής διαδρομής μεταφοράς αγροτικών ή μεταποιημένων προϊόντων. Ένα βαρέος τύπου φορτηγό όχημα (Κατηγορία 4, με τέσσερις ή περισσότερους άξονες) που ξεκινά από τον κάμπο της Αργολίδας ή τη βιομηχανική περιοχή της Τρίπολης με προορισμό το διαμετακομιστικό κέντρο της Καλαμάτας, καλείται να διασχίσει διαδοχικά τους μετωπικούς σταθμούς Σπαθοβουνίου, Νεστάνης, Γέφυρας, Ασέας και Πηδάσου.
Το συνολικό κόστος των τελών διέλευσης για μια πλήρη διαδρομή μετ’ επιστροφής στον άξονα Κόρινθος – Καλαμάτα ή Λεύκτρο – Σπάρτη ξεπερνά συχνά τα 120 έως 140 ευρώ αποκλειστικά για διόδια. Όταν η συχνότητα των δρομολογίων είναι καθημερινή, το μηνιαίο κονδύλιο διοδίων για έναν μέσο στόλο επαγγελματικών οχημάτων διογκώνεται σε χιλιάδες ευρώ.
Το έξοδο αυτό δεν αποτελεί μεταβλητό ή ευκαιριακό κόστος, αλλά μια απόλυτα άκαμπτη δαπάνη. Σε αντίθεση με τη διακύμανση των τιμών των καυσίμων, η οποία μπορεί εν μέρει να αντισταθμιστεί με προσεκτική οδήγηση ή βελτιστοποίηση δρομολογίων, τα διόδια παραμένουν μια σταθερή υποχρέωση που καταβάλλεται ακαριαία σε κάθε διέλευση.
Πώς τα διόδια αγγίζουν το 30% των λειτουργικών εξόδων ενός φορτηγού
Στη μικροοικονομική ανάλυση των τοπικών μεταφορικών εταιρειών, η δομή του λειτουργικού κόστους ανά χιλιόμετρο αποκαλύπτει μια ενδιαφέρουσα ισορροπία. Παραδοσιακά, το καύσιμο αποτελούσε τη δεσπόζουσα δαπάνη στην κίνηση ενός βαρέος οχήματος. Σήμερα, στις ενδοπεριφερειακές διαδρομές της Πελοποννήσου, τα τέλη διέλευσης αντιπροσωπεύουν το 25% έως 32% του συνολικού λειτουργικού εξόδου για κάθε δρομολόγιο.
Η αναλογία αυτή τοποθετεί τα διόδια στην ίδια κλίμακα μεγέθους με τη δαπάνη καυσίμου. Το γεγονός αυτό οφείλεται στη πυκνότητα των σταθμών διέλευσης σε σχέση με τα χιλιομετρικά διαστήματα της Πελοποννήσου. Όταν σχεδόν το ένα τρίτο του κόστους μεταφοράς καλύπτει τέλη χρήσης υποδομής, τα περιθώρια κέρδους των μικρομεσαίων μεταφορέων συμπιέζονται αισθητά.
Παράλληλα, οι ετήσιες τιμαριθμικές αναπροσαρμογές των τιμών των διοδίων, οι οποίες προβλέπονται από τη σύμβαση παραχώρησης και υπολογίζονται βάσει του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ), εντείνουν την οικονομική πίεση σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού. Αυτές οι αναπροσαρμογές αυξάνουν το σταθερό κόστος βάσης των διαμετακομιστών χωρίς απαραίτητα να συνοδεύονται από αντίστοιχη αύξηση στους ναύλους μεταφοράς.
Η μετακύλιση της επιβάρυνσης στην τιμή των τοπικών προϊόντων στο ράφι
Ο μηχανισμός της αγοράς λειτουργεί ως αλυσίδα μεταφοράς βαρών. Ο μεταφορέας, αδυνατώντας να απορροφήσει το σωρευτικό κόστος των διοδίων, αναγκάζεται να το ενσωματώσει στον ναύλο. Ο παραγωγός ή ο συσκευαστής, με τη σειρά του, υπολογίζει την αύξηση αυτή στο τελικό κόστος κτήσης ή διακίνησης του προϊόντος.
Στην Πελοπόννησο, όπου η οικονομία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πρωτογενή παραγωγή και την αγροδιατροφή, το φαινόμενο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Προϊόντα με υψηλό όγκο και σχετικά χαμηλή τιμή ανά μονάδα βάρους, όπως τα εσπεριδοειδή της Αργολίδας, τα κηπευτικά και οι πατάτες της Μεσσηνίας ή το ελαιόλαδο της Λακωνίας, επηρεάζονται άμεσα.
Η επιβάρυνση των διοδίων υπολογίζεται σε κλάσματα του λεπτού ανά κιλό ή ανά παλέτα. Αν και το ποσό φαίνεται μικρό σε μεμονωμένη βάση, στη συνολική ποσότητα των τόνων που διακινούνται ετησίως μεταφράζεται σε σημαντική επιβάρυνση. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή μετακύλιση του «αόρατου φόρου» στον τελικό καταναλωτή, αλλά και η μείωση της ανταγωνιστικότητας των πελοποννησιακών προϊόντων όταν αυτά καλούνται να ανταγωνιστούν εισαγόμενα αγαθά στις μεγάλες αγορές.
Η σύγκριση με το παλαιό εθνικό δίκτυο και το δίλημμα της ασφάλειας
Μπροστά στο υψηλό κόστος των διοδίων, τίθεται συχνά το ερώτημα της χρήσης του εναλλακτικού, παλαιού εθνικού δικτύου. Η διέλευση, για παράδειγμα, από τις στροφές του Αχλαδόκαμπου ή τις παλαιές εθνικές οδούς προσφέρει την αποφυγή των καταβολών στους σταθμούς διοδίων. Ωστόσο, η οικονομική ανάλυση αποδεικνύει ότι αυτή η επιλογή αποτελεί ψευδαίσθηση εξοικονόμησης.
Η χρήση του παλαιού δικτύου αυξάνει τον χρόνο διαδρομής κατά 40 έως 50 λεπτά, διπλασιάζει τη φθορά των ελαστικών και των συστημάτων πέδησης λόγω των συνεχών στροφών και των αυξομειώσεων ταχύτητας, ενώ αυξάνει την κατανάλωση καυσίμου κατά τουλάχιστον 18%. Συνεπώς, το οικονομικό όφελος από τη μη καταβολή διοδίων εξανεμίζεται από τις πρόσθετες λειτουργικές δαπάνες.
Πάνω από όλα, η χρήση του παλαιού δικτύου επαναφέρει το κρίσιμο ζήτημα της οδικής ασφάλειας. Ο Αυτοκινητόδρομος Μορέας προσφέρει σύγχρονες προδιαγραφές ασφαλείας, διαχωρισμένα ρεύματα κυκλοφορίας και άμεση υποστήριξη σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Κανένας επαγγελματίας μεταφορέας δεν επιθυμεί την επιστροφή σε δρόμους υψηλής επικινδυνότητας. Αυτό το γεγονός καθιστά τη χρήση του αυτοκινητοδρόμου ουσιαστικά μονοδρομική επιλογή, εγκλωβίζοντας τους επαγγελματίες στο υπάρχον πλαίσιο κοστολόγησης.
Τι ζητούν οι παραγωγικοί φορείς της Πελοποννήσου για τα επαγγελματικά τιμολόγια
Η κατάσταση αυτή έχει κινητοποιήσει επανειλημμένα τα Επιμελητήρια Αργολίδας, Αρκαδίας, Μεσσηνίας, Λακωνίας και Κορινθίας, καθώς και την Ομοσπονδία Φορτηγών Αυτοκινητιστών Ελλάδος (ΟΦΑΕ). Οι παραγωγικοί φορείς της περιοχής δεν αμφισβητούν τη χρησιμότητα του έργου ούτε τις συμβατικές υποχρεώσεις του Δημοσίου έναντι της εταιρείας παραχώρησης, όπως αυτές κυρώθηκαν με τον Νόμο 3559/2007.
Το αίτημα των φορέων επικεντρώνεται στη θεσμοθέτηση ειδικών, αναλογικών επαγγελματικών τιμολογίων και προγραμμάτων συχνών διελεύσεων για τις τοπικές επιχειρήσεις. Η εφαρμογή εκπτωτικών πακέτων, αντίστοιχων με αυτά που ισχύουν σε άλλους οδικούς άξονες της χώρας για τοπικούς χρήστες, θα μπορούσε να αποσυμφορήσει το μεταφορικό κόστος χωρίς να διαταράξει τη χρηματοοικονομική ισορροπία της παραχώρησης.
Η διαμόρφωση μιας ορθολογικής τιμολογιακής πολιτικής για τις επαγγελματικές μεταφορές στην Πελοπόννησο αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την τοπική ανάπτυξη. Η εξισορρόπηση μεταξύ της ανταποδοτικότητας των υποδομών και της βιωσιμότητας της τοπικής εφοδιαστικής αλυσίδας παραμένει ένα ανοικτό στοίχημα, το οποίο επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των παραγωγών, των μεταφορέων και των καταναλωτών της περιοχής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου