ΤΟΠΙΚΑ- Φιλιατρινό Φράγμα. Ένα έργο 30 ετών που ακόμη περιμένει να υπηρετήσει τον τόπο

 

ΟΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ ΜΑΣ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΘΕΣΗ

Φιλιατρινό Φράγμα. Ένα έργο 30 ετών που ακόμη περιμένει να υπηρετήσει τον τόπο

Είναι πραγματικά κρίμα να έχουν περάσει σχεδόν τριάντα χρόνια από την έναρξη του έργου και, παρότι η κατασκευή του Φιλιατρινού Φράγματος ολοκληρώθηκε το 2017, εννέα χρόνια μετά να παραμένει ανενεργό, επειδή δεν έχουν κατασκευαστεί τα απαραίτητα αρδευτικά δίκτυα που θα μεταφέρουν το νερό στις καλλιέργειες.
Με αφορμή την έκδοση της απόφασης κατακύρωσης του έργου των αρδευτικών δικτύων στη ΖΙΤΑΚΑΤ, στις 28 Ιουλίου 2026, ως ενεργός πολίτης και άνθρωπος που αγαπά τον τόπο του, αισθάνομαι την ανάγκη να επισημάνω ορισμένες κρίσιμες παραμέτρους.
Αναμφίβολα, η κατακύρωση αποτελεί μια θετική εξέλιξη για ένα τόσο σημαντικό αλλά και πολύπαθο έργο, έστω κι αν χρειάστηκαν περίπου εννέα μήνες για να ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες εγκρίσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες και τον Υπουργό.
Εφόσον δεν υπάρξουν δικαστικές προσφυγές, το αισιόδοξο σενάριο προβλέπει εγκατάσταση εργοταξίου και έναρξη εργασιών τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 2026. Από την υπογραφή της σύμβασης θα απαιτηθούν τουλάχιστον 30 μήνες για την ολοκλήρωση του έργου, γεγονός που σημαίνει ότι τα αρδευτικά δίκτυα θα παραδοθούν, στην καλύτερη περίπτωση, μετά από δυόμισι έως τρία χρόνια.
Το κρίσιμο ερώτημα
Η κυβέρνηση και οι αρμόδιες υπηρεσίες οφείλουν να απαντήσουν με σαφήνεια: Έχουν ολοκληρωθεί όλες οι απαλλοτριώσεις και οι αποζημιώσεις που απαιτούνται για την κατασκευή των δικτύων; Εάν όχι, με ποιον τρόπο διασφαλίζεται ότι το έργο θα ολοκληρωθεί εντός της συμβατικής προθεσμίας των 30 μηνών και δεν θα προστεθεί ακόμη μία καθυστέρηση σε ένα έργο που ήδη μετρά σχεδόν τρεις δεκαετίες αναμονής;
Το ακόμη μεγαλύτερο ζήτημα, όμως, αφορά τις συνέπειες που έχει ήδη προκαλέσει αυτή η πολυετής καθυστέρηση.
Εδώ και χρόνια, Σύλλογοι, καλλιεργητές και παραγωγοί εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους, καθώς διαπιστώνουν ότι τα εδάφη της Τριφυλίας υποβαθμίζονται χρόνο με τον χρόνο. Η περιοχή αποτελεί μία από τις πλέον παραγωγικές της χώρας, με σημαντικές θερμοκηπιακές καλλιέργειες και δυναμική αγροτική οικονομία. Παρ' όλα αυτά, βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ολοένα και μεγαλύτερο κίνδυνο ερημοποίησης.
Η ερημοποίηση συνδέεται άμεσα με τη λειψυδρία, αλλά κυρίως με την υπεράντληση των υπόγειων υδάτων για την κάλυψη των αρδευτικών αναγκών. 

Η συνεχής άντληση έχει οδηγήσει σε σημαντική πτώση της στάθμης των υδροφορέων, με αποτέλεσμα τη διείσδυση θαλασσινού νερού στους παράκτιους υδροφόρους ορίζοντες, ιδιαίτερα στην περιοχή των Φιλιατρών. Η υφαλμύρινση καθιστά το νερό ακατάλληλο τόσο για άρδευση όσο και για ύδρευση, ενώ η έλλειψη επαρκούς ποιοτικού νερού επιταχύνει την υποβάθμιση των εδαφών και μειώνει τη φυσική βλάστηση.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές αγροτικές και υδρευτικές γεωτρήσεις στα Φιλιατρά και στους Γαργαλιάνους έχουν πλέον φτάσει ή και ξεπεράσει τα 100 έως 150 μέτρα βάθος, γεγονός που αποδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος.
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, εξίσου σοβαρή ανησυχία:                 Ποιος θα διαχειρίζεται το νερό του φράγματος.
Εάν η διαχείριση παραχωρηθεί σε ιδιωτική εταιρεία, οι παραγωγοί ενδέχεται να βρεθούν σε καθεστώς υποχρεωτικής εξάρτησης. Όχι μόνο επειδή σταδιακά θα περιοριστεί ή θα απαγορευτεί η χρήση των ιδιωτικών γεωτρήσεων, αλλά και επειδή για την πιστοποίηση των αγροτικών προϊόντων θα απαιτείται η χρήση κατάλληλης ποιότητας νερού. Σήμερα, σε πολλές περιοχές, τα υπόγεια νερά επιβαρύνονται ήδη από υψηλές συγκεντρώσεις νιτρικών λόγω της μακροχρόνιας και εντατικής χρήσης χημικών λιπασμάτων. Πρόκειται για ένα γνωστό πρόβλημα, το οποίο, δυστυχώς, παραμένει διαχρονικά στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης.
Εάν συνεχιστούν οι ίδιες καθυστερήσεις και οι ίδιες επιλογές, είναι πολύ πιθανό το νερό, όταν τελικά φτάσει στους παραγωγούς, να έχει τόσο υψηλό κόστος ώστε η χρήση του να καθίσταται οικονομικά ασύμφορη. Αυτό αποτελεί ακόμη έναν λόγο για τον οποίο οι νέοι εγκαταλείπουν την αγροτική παραγωγή, την περιοχή τους και, πολλές φορές, τη χώρα.
Είναι εύλογο να υπάρχει προβληματισμός για το ενδεχόμενο ιδιωτικής διαχείρισης του αρδευτικού νερού, καθώς διεθνώς παρατηρείται αυξανόμενο ενδιαφέρον επενδυτικών σχημάτων και μεγάλων εταιρειών για τις υποδομές ύδατος. Για τον λόγο αυτό απαιτείται από την Πολιτεία να αποσαφηνίσει εγκαίρως ποιο θα είναι το μοντέλο λειτουργίας και ποιος θα ασκεί τη διαχείριση του έργου.
Την ίδια στιγμή, η συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) στο πρόγραμμα «Ύδωρ 2.0», καθώς και η ανάληψη της ωρίμανσης του φράγματος Μιναγιώτικου, αναδεικνύουν ότι οι υδατικοί πόροι της περιοχής αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη στρατηγική και επενδυτική σημασία.
Το Φιλιατρινό Φράγμα δεν ζητά άλλες εξαγγελίες ούτε άλλες κορδέλες εγκαινίων. Χρειάζεται να λειτουργήσει. Κάθε χρόνος καθυστέρησης σημαίνει περισσότερη υφαλμύρινση, βαθύτερες γεωτρήσεις, ακριβότερη παραγωγή και περισσότερους νέους που εγκαταλείπουν την αγροτική γη. Η Τριφυλία δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να περιμένει. Αυτό που απαιτείται σήμερα δεν είναι νέες υποσχέσεις, αλλά χρονοδιάγραμμα, διαφάνεια και λογοδοσία.
Με εκτίμηση,
Άγγελος  Δημόπουλος
ενεργός πολίτης Τριφυλίας