Ο κατάλογος του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την Περιφέρεια Πελοποννήσου περιλαμβάνει 17 ονομασίες με ΠΟΠ ή ΠΓΕ: επτά ελαιόλαδα, την ελιά Καλαμάτας, έξι φρούτα, λαχανικά και όσπρια, δύο τυριά και ένα μέλι. Όλες προστατεύονται από τις 13 Μαΐου 2024 με τον νέο ευρωπαϊκό Κανονισμό 2024/1143, που αλλάζει το ποιος διαχειρίζεται μια ονομασία και πού φτάνει η προστασία της.
Οι δύο σημάνσεις δένουν ένα προϊόν με τον τόπο του, με διαφορετική ένταση. Στο ΠΟΠ, προστατευόμενη ονομασία προέλευσης, κάθε στάδιο της παραγωγής, της επεξεργασίας και της προετοιμασίας γίνεται στην καθορισμένη περιοχή. Στην ΠΓΕ, προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη, αρκεί να γίνεται εκεί τουλάχιστον ένα στάδιο. Στο κρασί, το ΠΟΠ θέλει σταφύλια αποκλειστικά από την περιοχή, ενώ η ΠΓΕ θέλει τουλάχιστον το 85%.
ΠΟΠ σημαίνει όλη η παραγωγή στον τόπο και ΠΓΕ ένα στάδιο
Η Λακωνία έχει και τις δύο σημάνσεις στο ελαιόλαδο. Τα ελαιόλαδα Κροκεές, Πετρίνα και Φοινίκι Λακωνίας είναι ΠΟΠ, ενώ το ελαιόλαδο Λακωνία είναι ΠΓΕ. Στα τυριά, η Φέτα ΠΟΠ έχει πολύ ευρύτερη περιοχή παραγωγής, από τη Μακεδονία και τη Θράκη ως την Πελοπόννησο, και στην Περιφέρεια Πελοποννήσου καλύπτει τη Μεσσηνία, τη Λακωνία, την Αρκαδία, την Αργολίδα και την Κορινθία. Πιο στενή είναι η περιοχή της Σφέλας ΠΟΠ της Μεσσηνίας και της Λακωνίας, που παράγεται μόνο στους δύο αυτούς νομούς.
Στην Κορινθία, η Φάβα Φενεού και τα Φασόλια Βανίλιες Φενεού είναι ΠΓΕ. Στην Αρκαδία ανήκουν στο ΠΟΠ τα Μήλα Ντελίσιους Πιλαφά Τριπόλεως, η Τσακώνικη Μελιτζάνα Λεωνιδίου και το Μέλι ελάτης Μαινάλου Βανίλια. Στην Αργολίδα υπάρχουν το ελαιόλαδο Κρανίδι Αργολίδας και το Λυγουριό Ασκληπιείου, το Ρόδι Ερμιόνης ΠΟΠ και η Αγκινάρα Ιρίων ΠΓΕ.
Ο κανονισμός ενώνει τις διαδικασίες και δίνει λόγο στους παραγωγούς
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1143 αντικατέστησε τον Κανονισμό 1151/2012 και έφερε μία ενιαία διαδικασία εγγραφής για το κρασί, τα αλκοολούχα ποτά και τα γεωργικά προϊόντα. Οι αναγνωρισμένες ομάδες παραγωγών αποκτούν μεγαλύτερο ρόλο στη διαχείριση, στην προώθηση και στην υπεράσπιση της ονομασίας τους, και κάθε κράτος μέλος μπορεί να στήσει εθελοντικό σύστημα αναγνώρισής τους.
Η προστασία επεκτείνεται και στα προϊόντα που περιέχουν μια ονομασία ως συστατικό. Το όνομα μπορεί να εμφανιστεί στο επεξεργασμένο προϊόν μόνο αν δεν υπάρχει συγκρίσιμο ανταγωνιστικό προϊόν, αν το συστατικό δίνει ουσιώδες χαρακτηριστικό και αν το ποσοστό του αναγράφεται στην ετικέτα. Ο παραγωγός συσκευασμένου τροφίμου ειδοποιεί πρώτα γραπτώς την αναγνωρισμένη ομάδα παραγωγών.
Ισχυρότερη είναι και η προστασία στο διαδίκτυο, στα ονόματα χώρου και στις διαδικτυακές πωλήσεις. Το 2024 ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ έκανε 446 επιτόπιους ελέγχους σε επιχειρήσεις και 47 ελέγχους αγοράς, μεταξύ τους και στις διαδικτυακές πωλήσεις. Οι ομάδες παραγωγών μπορούν, τέλος, να προωθούν πρακτικές περιβαλλοντικής, κοινωνικής ή οικονομικής βιωσιμότητας. Είναι προαιρετικές και γίνονται υποχρεωτικές για όλους μόνο αν γραφτούν στην προδιαγραφή του προϊόντος.
Η Ελλάδα έχει 121 ονομασίες και η Ευρώπη πάνω από 3.700
Στις αρχές του 2026 η Ελλάδα είχε 121 καταχωρισμένες ονομασίες ΠΟΠ και ΠΓΕ για γεωργικά προϊόντα και τρόφιμα, πέμπτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τελευταία μπήκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2025 η ΠΓΕ ελαιόλαδο Κρήτη. Η Φέτα ΠΟΠ είχε το 2024 εξαγωγές 785 εκατομμυρίων ευρώ. Στην Ευρώπη οι γεωγραφικές ενδείξεις ξεπερνούν τις 3.700, με πωλήσεις πάνω από 75 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο και μερίδιο 15,5% στις εξαγωγές αγροτικών προϊόντων και τροφίμων.
Μια ονομασία αμφισβητείται και στα δικαστήρια. Στη διαμάχη για την ελιά Καλαμάτας, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε στις 2 Απριλίου 2024, με την απόφαση 428/2024, ότι το όνομα Kalamata ως ποικιλία ελιάς και η ΠΟΠ Ελιά Καλαμάτας μπορούν να συνυπάρχουν, επειδή οι καταναλωτές καταλαβαίνουν το όνομα ως ποικιλία και όχι ως παραπομπή στο προστατευόμενο προϊόν. Το 2022 το ίδιο δικαστήριο είχε ακυρώσει υπουργική απόφαση που ενέγραφε την ποικιλία στον εθνικό κατάλογο.
Η ονομασία προστατεύεται όσο υπάρχουν παραγωγοί που τη στηρίζουν
Ο κανονισμός προστατεύει ένα όνομα, δεν γεμίζει περιβόλια. Στην Αίγινα, ο πρόεδρος του συνεταιρισμού φιστικιού, Κώστας Πέππας, προειδοποιεί ότι το Φυστίκι Αίγινας ΠΟΠ κινδυνεύει, επειδή πολλοί παραγωγοί δεν υποβάλλουν δήλωση ΟΣΔΕ ούτε πληρώνουν εισφορές στον ΕΛΓΑ λόγω κόστους, ενώ το ενδιαφέρον για νέες φυτεύσεις είναι μικρό.
Για τον αγοραστή, το πρώτο σημείο ελέγχου είναι η ετικέτα. Στα τρόφιμα και στα γεωργικά προϊόντα το σήμα ΠΟΠ ή ΠΓΕ είναι υποχρεωτικό, ενώ στο κρασί είναι προαιρετικό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου