Η Πελοπόννησος στεγνώνει και η ξηρασία απειλεί τώρα και την πατάτα, μια καλλιέργεια με σημαντικές ανάγκες σε νερό και παρουσία σε αρκετές περιοχές της χερσονήσου. Η προειδοποίηση από τις ευρωπαϊκές καλλιέργειες αποκτά ιδιαίτερη σημασία για μια περιοχή όπου η παραγωγή έχει ήδη συρρικνωθεί και περισσότερο από το μισό έδαφος της διοικητικής Περιφέρειας Πελοποννήσου καταγράφεται σε συνθήκες ερημοποίησης.
Δεν υπάρχουν σήμερα στοιχεία που να δείχνουν άμεση έλλειψη πατάτας στην ελληνική αγορά. Υπάρχουν, όμως, αρκετές ενδείξεις ότι η παραγωγή γίνεται όλο και περισσότερο ευάλωτη: μικρότερες καλλιεργούμενες εκτάσεις, υψηλό κόστος, ακραίες μεταβολές του καιρού και αυξανόμενες ανάγκες άρδευσης.
Πού παράγεται πατάτα στην Πελοπόννησο
Η πατάτα καλλιεργείται σήμερα στη Μεσσηνία, στη δυτική Αχαΐα και στην Ηλεία, ενώ καλλιεργείται επίσης σε περιοχές της Αρκαδίας, όπως η Τεγέα και το Νεοχώρι.
Η Αχαΐα και η Ηλεία αποτελούν τμήμα της Πελοποννήσου, αλλά διοικητικά υπάγονται στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας. Στη διοικητική Περιφέρεια Πελοποννήσου ανήκουν η Αργολίδα, η Αρκαδία, η Κορινθία, η Λακωνία και η Μεσσηνία.
Αυτή η διάκριση έχει σημασία, επειδή το ποσοστό 51,55% για την ερημοποίηση αφορά μόνο τη διοικητική Περιφέρεια Πελοποννήσου και όχι ολόκληρη την έκταση του Μοριά.
Η παραγωγή στη Μεσσηνία έχει υποχωρήσει δραματικά
Η Μεσσηνία προσφέρει το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της μακροχρόνιας συρρίκνωσης της πατατοκαλλιέργειας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε ο ΑγροΤύπος, το 2026 καλλιεργήθηκαν περίπου 2.000 στρέμματα και η παραγωγή περιορίστηκε στους 5.000 τόνους.
Τη δεκαετία του 1990, στην ίδια περιοχή καλλιεργούνταν περίπου 10.000 στρέμματα και παράγονταν σχεδόν 40.000 τόνοι πατάτας. Μέσα σε τρεις δεκαετίες χάθηκαν περίπου τέσσερα στα πέντε καλλιεργούμενα στρέμματα, ενώ η παραγωγή υποχώρησε κατά 87,5%.
Η φετινή μείωση δεν αποδίδεται στην ξηρασία. Οι παραγωγοί της Μεσσηνίας αντιμετώπισαν συνεχείς βροχοπτώσεις ακόμη και κατά την περίοδο της συγκομιδής, με αποτέλεσμα οι αποδόσεις να μην ξεπεράσουν τους 2,5 τόνους ανά στρέμμα.
Η περίπτωση αυτή δείχνει ότι η κλιματική αστάθεια δεν εκδηλώνεται μόνο με ανομβρία. Μπορεί να εμφανιστεί ως παρατεταμένη ξηρασία τη μία περίοδο και ως υπερβολική βροχή την επόμενη, χωρίς η καλλιέργεια να προλαβαίνει να ανακάμψει.
Απώλειες άνω του 50% στην Αχαΐα
Ανάλογη πίεση δέχθηκαν φέτος και οι παραγωγοί της δυτικής Αχαΐας. Οι συνεχείς βροχοπτώσεις, οι χαμηλές θερμοκρασίες και η χαλαζόπτωση προκάλεσαν, σύμφωνα με τις αναφορές των παραγωγών, απώλειες που ξεπέρασαν το 50% της παραγωγής.
Οι μέσες αποδόσεις περιορίστηκαν από έναν έως δύο τόνους το στρέμμα, όταν το κόστος καλλιέργειας υπολογίζεται μεταξύ 1.100 και 1.200 ευρώ ανά στρέμμα. Οι τιμές παραγωγού ξεκίνησαν από τα 55 λεπτά το κιλό και υποχώρησαν στα 45 λεπτά, επίπεδο το οποίο, σύμφωνα με τους ίδιους, δεν καλύπτει το κόστος.
Στη Μεσσηνία και στην Αχαΐα το άμεσο πλήγμα του 2026 προήλθε επομένως από τις βροχοπτώσεις και το χαλάζι, όχι από την ανομβρία. Η ξηρασία αποτελεί τον επόμενο κίνδυνο για μια καλλιέργεια που έχει ήδη μειωμένες αποδόσεις, περιορισμένη οικονομική αντοχή και μεγάλη εξάρτηση από τη διαθεσιμότητα νερού.
Το 51,55% της Περιφέρειας σε συνθήκες ερημοποίησης
Το προηγούμενο ρεπορτάζ του anagnostis αποκάλυψε ότι το 51,55% της έκτασης της Περιφέρειας Πελοποννήσου βρίσκεται σε συνθήκες ερημοποίησης, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Joint Research Centre της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το εύρημα δεν σημαίνει ότι η μισή Περιφέρεια έχει μετατραπεί σε έρημο. Σημαίνει ότι σε περισσότερο από το μισό έδαφός της η ξηρότητα συνδυάζεται ήδη με μία ή περισσότερες μορφές υποβάθμισης της γης.
Ένα υποβαθμισμένο έδαφος συγκρατεί δυσκολότερα το νερό, χάνει οργανική ύλη, διαβρώνεται και χρειάζεται περισσότερη άρδευση για να διατηρήσει την ίδια παραγωγικότητα. Όταν οι βροχοπτώσεις είναι έντονες, το νερό μπορεί να απομακρύνεται γρήγορα αντί να αποθηκεύεται στο έδαφος. Έτσι, η ίδια περιοχή μπορεί να αντιμετωπίζει πλημμυρισμένα χωράφια τον χειμώνα και έλλειψη νερού το καλοκαίρι.
Η πατάτα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη σε αυτή τη μεταβολή. Χρειάζεται επαρκή και σχετικά σταθερή υγρασία κατά την ανάπτυξη των κονδύλων. Η έλλειψη νερού και η θερμική καταπόνηση μειώνουν το μέγεθος και την απόδοση, ενώ η υπερβολική υγρασία ευνοεί ασθένειες και δυσκολεύει τη συγκομιδή.
Η ευρωπαϊκή προειδοποίηση
Η ανησυχία για την πατάτα επανήλθε φέτος στη βόρεια και δυτική Ευρώπη. Το Joint Research Centre κατέγραψε επαναλαμβανόμενους καύσωνες, περιορισμένες βροχοπτώσεις και εξάντληση της εδαφικής υγρασίας σε τμήματα της Γαλλίας, του Βελγίου και της Γερμανίας.
Στη Βρετανία, η τιμή χονδρικής της πατάτας αυξήθηκε περισσότερο από 40%, ενώ οι παραγωγοί περιμένουν μικρότερη φθινοπωρινή σοδειά. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι επίκειται γενικευμένη ευρωπαϊκή έλλειψη. Δείχνει όμως ότι, όταν η ξηρασία πλήττει ταυτόχρονα μεγάλες παραγωγικές χώρες, αυξάνεται η πίεση στις τιμές και στις εισαγωγές.
Τι χρειάζεται να γίνει στην Πελοπόννησο
Για την Πελοπόννησο, η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί στο εάν θα ακριβύνει η πατάτα στα ράφια. Το βασικό ζήτημα είναι εάν η τοπική παραγωγή θα μπορέσει να διατηρηθεί σε ένα περιβάλλον με λιγότερο διαθέσιμο νερό, υποβαθμισμένα εδάφη και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Χρειάζονται έργα συγκράτησης και αποθήκευσης του νερού, εκσυγχρονισμός των αρδευτικών δικτύων, περιορισμός των απωλειών και καλλιεργητικές πρακτικές που βοηθούν το έδαφος να διατηρεί την υγρασία και την οργανική του ύλη.
Απαιτείται επίσης αναλυτική χαρτογράφηση των τοπικών συνθηκών, επειδή το περιφερειακό ποσοστό του 51,55% δεν δείχνει ποια χωριά, ποιες καλλιεργητικές ζώνες και ποια αγροτεμάχια αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη πίεση.
Η παραγωγή πατάτας αποτελεί ένα ορατό παράδειγμα του ευρύτερου προβλήματος. Η ερημοποίηση δεν αφορά μόνο το τοπίο ή το μακρινό μέλλον. Επηρεάζει το κόστος της καλλιέργειας, το εισόδημα των παραγωγών, τη διαθεσιμότητα των τροφίμων και τελικά την τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου