Υπό το βάρος δύο ασύμμετρων πιέσεων εισέρχεται η Μεσσηνία στην ελαιοκομική περίοδο 2026-2027. Η παρατεταμένη ανομβρία των θερινών μηνών και η οξεία έλλειψη εργατών γης συνθέτουν ένα εξαιρετικά απαιτητικό σκηνικό για τους παραγωγούς στους Δήμους Καλαμάτας και Μεσσήνης, λίγο πριν από την έναρξη της συγκομιδής του πρώιμου ελαιολάδου.
Τα στοιχεία από τη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ) Μεσσηνίας και το Επιμελητήριο Μεσσηνίας αποτυπώνουν αισθητή μείωση της αναμενόμενης παραγωγής στους μη αρδευόμενους ελαιώνες, ενώ την ίδια στιγμή το λειτουργικό κόστος εκτινάσσεται εξαιτίας των ελλείψεων σε εργατικά χέρια.
Η διπλή πίεση στον μεσσηνιακό ελαιώνα πριν τη συγκομιδή
Η προετοιμασία για τη νέα ελαιοκομική περίοδο ξεκίνησε την άνοιξη του 2026 με την υποβολή των πρώτων αιτημάτων μετακλήσεων εργατών από τρίτες χώρες, σε μια προσπάθεια των αγροτών και των συνεταιρισμών να οχυρώσουν εγκαίρως τις καλλιέργειές τους. Ωστόσο, η εξέλιξη της χρονιάς επιβάρυνε τους ελαιώνες σε δύο διαφορετικά επίπεδα.
Από τη μία πλευρά, οι υψηλές θερμοκρασίες και η απουσία βροχοπτώσεων κατά το διάστημα Ιουλίου – Αυγούστου προκάλεσαν έντονο θερμικό στρες στα δέντρα. Από την άλλη, οι αποφάσεις εγκρίσεων ποσοστώσεων για μετακλήσεις εργατών γης, οι οποίες εκδόθηκαν τον Σεπτέμβριο από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου σε συνεργασία με το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, κινήθηκαν σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από τις καταγεγραμμένες ανάγκες των καλλιεργητών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εκκίνηση της συγκομιδής του αγουρέλαιου τον Οκτώβριο βρίσκει τους ελαιοπαραγωγούς της Μεσσηνίας αντιμέτωπους με μια διπλή πρόκληση: να μαζέψουν έναν καρπό που έχει δεχθεί την πίεση της ξηρασίας, καταβάλλοντας ταυτόχρονα αυξημένα ημερομίσθια για να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα εργατικά χέρια.
Το αδιέξοδο των μετακλήσεων και η εκτόξευση του ημερομίσθίου
Το έλλειμμα σε ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί το πρωταρχικό λειτουργικό πρόβλημα για την αγροτική οικονομία της περιοχής. Βάσει των εκτιμήσεων του Επιμελητήριου Μεσσηνίας και των τοπικών αγροτικών φορέων, οι συνολικές ανάγκες για την ομαλή διενέργεια της συγκομιδής στον μεσσηνιακό ελαιώνα ξεπερνούν τις 6.000 εργάτες γης.
Ωστόσο, οι επίσημες εγκρίσεις που δόθηκαν μέσω των θεσμοθετημένων διαδικασιών μετάκλησης καλύπτουν λιγότερο από το 40% των πραγματικών αναγκών. Οι γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, οι αργές διαδικασίες διεκπεραίωσης των φακέλων στις προξενικές αρχές και η αδυναμία έγκαιρης άφιξης των εργατών δημιουργούν σοβαρές αρρυθμίες στις καλλιεργητικές εργασίες.
Αυτή η αναντιστοιχία προσφοράς και ζήτησης έχει άμεσο αντίκτυπο στο κόστος εργασίας. Το μέσο ημερομίσθιο για τη συγκομιδή της ελιάς στη Μεσσηνία διαμορφώνεται πλέον στα 50 έως 65 ευρώ, ενώ σε πολλές περιπτώσεις οι παραγωγοί επιβαρύνονται επιπλέον με την κάλυψη του κόστους στέγασης και διατροφής των εργατών. Η μεταβολή αυτή αντιπροσωπεύει αύξηση άνω του 25% σε σύγκριση με την προηγούμενη διετία, περιορίζοντας δραστικά το περιθώριο κέρδους των εκμεταλλεύσεων, ιδίως των μικρών οικογενειακών ελαιώνων που δεν διαθέτουν επαρκές ιδιοπαραγόμενο δυναμικό.
Η ανομβρία του 2026 και οι επιπτώσεις στις μη αρδευόμενες καλλιέργειες
Παράλληλα με το πρόβλημα των εργατικών χεριών, η κλιματική συνθήκη του 2026 σφράγισε την εξέλιξη της παραγωγής. Σύμφωνα με τις εκθέσεις της ΔΑΟΚ Μεσσηνίας, η παρατεταμένη λειψυδρία επηρέασε καταλυτικά τους μη αρδευόμενους ελαιώνες, οι οποίοι αποτελούν και τη συντριπτική πλειονότητα των καλλιεργούμενων εκτάσεων στην περιοχή.
Η παρατεταμένη απουσία βροχοπτώσεων κατά τους κρίσιμους μήνες της ανάπτυξης του καρπού οδήγησε σε συρρίκνωση της ελαιοπεριεκτικότητας και σε πρόωρη καρπόπτωση σε ορισμένες ημιορεινές ζώνες των Δήμων Καλαμάτας και Μεσσήνης. Οι πρώτες εκτιμήσεις των γεωπόνων της Περιφέρειας Πελοποννήσου υπολογίζουν ότι η απώλεια της παραγωγής στους μη αρδευόμενους ελαιώνες κυμαίνεται από 20% έως 35% σε σύγκριση με μια σοδειά κανονικών συνθηκών.
Αντιθέτως, οι αρδευόμενοι ελαιώνες διατηρούν ικανοποιητική εικόνα καρποφορίας, επιβαρύνονται όμως από το αυξημένο κόστος άντλησης ύδατος και την ποιοτική υποβάθμιση του υδροφόρου ορίζοντα σε παράκτιες ζώνες, ως αποτέλεσμα της υπεράντλησης και της παρατεταμένης ανομβρίας.
Πώς διαμορφώνεται το κόστος για τον παραγωγό και τον καταναλωτή
Η συσσώρευση αυξημένων δαπανών παραγωγής και η μείωση της στρεμματικής απόδοσης διαμορφώνουν μια δύσκολη εξίσωση για την τιμή του μεσσηνιακού ελαιολάδου. Το κόστος ανά κιλό παραγόμενου προϊόντος για τον αγρότη αυξάνεται, καθώς οι σταθερές δαπάνες καλλιέργειας και τα αυξημένα ημερομίσθια επιμερίζονται σε μικρότερο όγκο συλλεγόμενου καρπού.
Παρά τις πιέσεις αυτές στο πεδίο της παραγωγής, τα στοιχεία της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου (ΕΔΟΕ) υπογραμμίζουν ότι η τελική τιμή του προϊόντος στο ράφι δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις τοπικές συνθήκες της Μεσσηνίας. Η διαμόρφωση της διεθνούς τιμής επηρεάζεται άμεσα από την αποκατάσταση της παραγωγής στις μεγάλες ελαιοπαραγωγικές χώρες της Μεσογείου, όπως η Ισπανία και η Ιταλία.
Συνεπώς, ενώ οι Μεσσήνιοι παραγωγοί αντιμετωπίζουν αυξημένα έξοδα συγκομιδής, η τελική τιμή διαθέσεως του προϊόντος θα κριθεί από τις ισορροπίες της παγκόσμιας αγοράς. Για τον λόγο αυτό, εκπρόσωποι του Επιμελητηρίου Μεσσηνίας και των τοπικών συνεταιρισμών υπογραμμίζουν την ανάγκη λήψης άμεσων θεσμικών πρωτοβουλιών, όπως η απλοποίηση του πλαισίου μετακλήσεων εργατών γης, η παροχή φορολογικών ελαφρύνσεων για την αγροτική εργασία και ο σχεδιασμός μόνιμων υποδομών διαχείρισης των υδατικών πόρων, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του μεσσηνιακού ελαιώνα τα επόμενα χρόνια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου