Ιδιαίτερα επιβαρυντική για την εικόνα της Ελλάδας είναι η ετήσια έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας για το 2025, η οποία καταγράφει ένα ευρύ πλέγμα παραβιάσεων και σοβαρών ελλειμμάτων στο κράτος δικαίου, στην προστασία των ευάλωτων ομάδων και στη διασφάλιση θεμελιωδών ελευθεριών.
Ειδική μνεία σε ότι αφορά τη διαχείριση του ναυάγιου στην ύλο το 2023 από πλευράς Λιμενικού Σώματος, καθώς για συνέχιση της αυθαίρετης χρήσης βίας από το κράτος.
Στην έκθεση περιλαμβάνεται επίσης η απαγόρευση συναθροίσεων στον Άγνωστο Στρατιώτη, η υπόθεση των υποκλοπών, ο νόμος για το 13ωρο αλλά και η φτώχεια που καταγράφεται σε μεγάλα ποσοστά στη χώρα με τη παιδική φτώχεια να παραμένει υψηλή σε ποσοστό 22,4%.
Ολόκληρη την έκθεση μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ.
Αναλυτικά η έκθεση για την Ελλάδα:
Ελλάδα
Ασκήθηκαν ποινικές διώξεις εναντίον 21 αξιωματικών του Λιμενικού Σώματος για το ναυάγιο στην Πύλο το 2023. Επιβλήθηκε παράνομη τρίμηνη αναστολή πρόσβασης στο άσυλο για άτομα που έφτασαν στην Ελλάδα μέσω Βόρειας Αφρικής, η οποία αποτελεί διάκριση εις βάρος τους, με αποτέλεσμα μαζικές κρατήσεις σε ακατάλληλες συνθήκες. Νέος νόμος για την επιστροφή υπηκόων τρίτων χωρών επηρέασε αρνητικά τα δικαιώματά τους. Ξεκίνησε δίκη για κακούργημα εναντίον 24 εργαζομένων στον ανθρωπιστικό τομέα που είχαν παράσχει βοήθεια σε άτομα που βρίσκονταν σε κίνδυνο στη θάλασσα. Συνεχίστηκαν οι αναφορές για αδικαιολόγητη και υπερβολική χρήση βίας εναντίον ειρηνικών διαδηλωτριών/ών. Εισήχθη αμφιλεγόμενη γενική απαγόρευση διαδηλώσεων σε χώρους εκτός του κτηρίου της Βουλής. Ασκήθηκε έντονη κριτική σε νομοθεσία που αποσκοπούσε στην καταπολέμηση της έμφυλης βίας για την αποτυχία της να δώσει προτεραιότητα στην υποστήριξη των θυμάτων και στην πρόληψη. Τέσσερα στελέχη εταιρειών που συνδέονται με το σκάνδαλο κατασκοπευτικού λογισμικού Predator παραπέμφθηκαν σε δίκη. Συνεχίστηκαν οι αναφορές για επιθέσεις εναντίον μελών της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας. Πάνω από το ένα τέταρτο του πληθυσμού της χώρας βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
Γενικό πλαίσιο
Πραγματοποιήθηκαν μαζικές διαδηλώσεις που απαιτούσαν δικαιοσύνη και λογοδοσία για τα θύματα, τις/τους επιζώσες/ώντες και τις οικογένειές τους στο πλαίσιο της καταστροφικής σιδηροδρομικής σύγκρουσης των τρένων στα Τέμπη το 2023, στο οποίο έχασαν τη ζωή τους 57 άνθρωποι. Τον Φεβρουάριο, ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η τραγωδία ήταν αποτέλεσμα συνδυασμού ανθρώπινου σφάλματος, κακής υποδομής και συστημικών αποτυχιών στη διαχείριση της σιδηροδρομικής ασφάλειας.
Μεταξύ Ιουνίου και Αυγούστου, εν μέσω σφοδρού καύσωνα που πιθανά να ενισχύθηκε λόγω της κλιματικής αλλαγής, μεγάλες δασικές πυρκαγιές κατέστρεψαν δεκάδες χιλιάδες εκτάρια γης, στοίχισαν τη ζωή σε έναν άνδρα και προκάλεσαν ζημιές σε κατοικίες και βασικές υποδομές σε περιοχές όπως η Κρήτη, η Χίος, η Αττική και η Αχαΐα.
Δικαιώματα προσφυγισσών/ων και μεταναστριών/ών
Σε ιστορική απόφαση τον Ιανουάριο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) διαπίστωσε «ισχυρές ενδείξεις» συστηματικής πρακτικής παράνομων επαναπροωθήσεων στα χερσαία σύνορα με την Τουρκία το 2019. Περισσότερες υποθέσεις που αφορούν επαναπροωθήσεις παρέμεναν εκκρεμείς ενώπιον του Δικαστηρίου. ΜΚΟ εξέφρασαν ανησυχία για το γεγονός ότι, παρά την έναρξη πάνω από 200 εγχώριων ερευνών για καταγγελίες επαναπροωθήσεων μεταξύ 2019 και 2024, καμία δεν κατέληξε σε κατηγορίες εναντίον αξιωματούχων.
Τον Μάιο, ο εισαγγελέας του Ναυτοδικείου περάτωσε την προκαταρκτική εξέταση για τον ρόλο του Λιμενικού Σώματος στο ναυάγιο της Πύλου το 2023, στο οποίο έχασαν τη ζωή τους πάνω από 600 άνθρωποι, ασκώντας κακουργηματικές διώξεις εναντίον 17 αξιωματικών και παραπέμποντάς τους για περαιτέρω ανάκριση. Τον Νοέμβριο, εισαγγελέας του Εφετείου άσκησε ποινική δίωξη εναντίον τεσσάρων επιπλέον ανώτερων αξιωματικών του Λιμενικού. Στους κατηγορούμενους περιλαμβάνονταν το πλήρωμα και ο κυβερνήτης του περιπολικού σκάφους που, σύμφωνα με μαρτυρίες επιζουσών/ώντων, προκάλεσε την ανατροπή του αλιευτικού σκάφους κατά την προσπάθεια ρυμούλκησής του, καθώς και ο αρχηγός και ο πρώην αρχηγός του Λιμενικού Σώματος.
Τον Οκτώβριο, το ΕΔΑΔ εξέδωσε απόφαση σε υπόθεση σχετική με θανατηφόρο ναυάγιο του 2018, καταδικάζοντας την Ελλάδα για παραβιάσεις του δικαιώματος στη ζωή λόγω ελλείψεων τόσο στις επιχειρήσεις διάσωσης όσο και στην έρευνα για το συμβάν.
Τον Ιούνιο, η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης διέκοψε την εποπτεία εφαρμογής της ιστορικής απόφασης του ΕΔΑΔ, M.S.S. κατά Ελλάδας, η οποία αφορούσε ελλείψεις στις διαδικασίες ασύλου και στις συνθήκες διαβίωσης αιτουσών/ούντων άσυλο. Παρά τις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων, του ΟΗΕ και ΜΚΟ που τεκμηρίωναν συνεχιζόμενες ελλείψεις, η Επιτροπή έκρινε ικανοποιητική την πρόοδο που σημείωσαν οι ελληνικές αρχές ως προς τη συμμόρφωσή τους.
Μόλις έναν μήνα αργότερα, νομοθετική τροπολογία προέβλεψε την παράνομη και συνιστούσα διάκριση τρίμηνη αναστολή υποβολής αιτήσεων ασύλου από άτομα που έφταναν στα νησιά της Κρήτης και της Γαύδου μέσω Βόρειας Αφρικής, επιτρέποντας παράλληλα την αναγκαστική επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής ή διέλευσης. Το ΕΔΑΔ εξέδωσε μέτρα προσωρινής δικαστικής προστασίας σε δύο υποθέσεις που αφορούσαν άτομα από το Σουδάν και την Ερυθραία που επλήγησαν από το μέτρο αυτό, διατάσσοντας την Ελλάδα να απέχει από την απομάκρυνσή τους εφόσον η καταχώριση των αιτημάτων ασύλου τους παρέμενε σε αναστολή.
Τα άτομα που υπόκεινται στις νέες διατάξεις κρατούνταν σε μεγάλο βαθμό σε εγκαταστάσεις σε όλη την Ελλάδα, σε ορισμένες περιπτώσεις υπό ανεπαρκείς συνθήκες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέτυχε να αξιοποιήσει τα διαθέσιμα εργαλεία της προκειμένου να διασφαλίσει τη συμμόρφωση της Ελλάδας με τις υποχρεώσεις της στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αιτούσες/ούντες άσυλο που διέμεναν στις χρηματοδοτούμενες από την Ε.Ε. Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές (ΚΕΔ) στα νησιά του Αιγαίου συνέχιζαν να υφίστανται «περιορισμούς της ελευθερίας» που ισοδυναμούσαν με παράνομη κράτηση. Τον Φεβρουάριο, το ΕΔΑΔ εξέδωσε μέτρα προσωρινής δικαστικής προστασίας για την προάσπιση παιδιών στη «ζώνη ασφαλείας» της Κλειστής Ελεγχόμενης Δομής Σάμου και για τη διασφάλιση της μετεγκατάστασής τους.
Τον Σεπτέμβριο, η Βουλή ψήφισε νέο νόμο για την επιστροφή υπηκόων τρίτων χωρών, ο οποίος μείωσε την προστασία τους, σε ορισμένα σημεία κατά παράβαση του ισχύοντος δικαίου και των προτύπων της Ε.Ε., σηματοδοτώντας τιμωρητική κατεύθυνση στη μεταναστευτική πολιτική της χώρας. Ο νόμος ποινικοποίησε την παράτυπη διαμονή, διεύρυνε τις ποινές που συνδέονται με την παράτυπη είσοδο και έξοδο, παρέτεινε τη διάρκεια κράτησης πέραν των ορίων του δικαίου της Ε.Ε. και καθιέρωσε ηλεκτρονική παρακολούθηση ως μέτρο αποτροπής διαφυγής. Ο νόμος αυτός εμπνεύστηκε από, και ακολούθησε μια ευρέως επικριθείσα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις επιστροφές, που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο και δεν είχε ακόμη καταστεί δεσμευτική στο τέλος του έτους.
Τον Μάρτιο, το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε την απόφαση που χαρακτήριζε την Τουρκία ως ασφαλή τρίτη χώρα, κατόπιν απόφασης του 2024 του Δικαστηρίου της Ε.Ε. σχετικά με τη συμβατότητα τέτοιων χαρακτηρισμών με το δίκαιο της Ε.Ε., όταν η εν λόγω χώρα έχει αναστείλει τις επανεισδοχές. Η Τουρκία είχε αναστείλει τις επανεισδοχές από το 2020. ΜΚΟ εξέφρασαν ανησυχία για το γεγονός ότι νέα υπουργική απόφαση που εκδόθηκε τον Απρίλιο ουσιαστικά επανέφερε τον χαρακτηρισμό της Τουρκίας ως ασφαλούς τρίτης χώρας.
Υπερασπιστές/στριες Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
Τον Ιούνιο, δικαστήριο της Αθήνας αθώωσε την υπερασπίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων Αλεξία Τσούνη από κατηγορίες, μεταξύ άλλων για δυσφήμηση, οι οποίες φαίνεται να είχαν ασκηθεί ως απάντηση στο αντιρατσιστικό έργο και την ακτιβιστική δράση της υπέρ των προσφυγισσών/ύγων.
Τον Δεκέμβριο, ξεκίνησε δίκη για κακούργημα εναντίον 24 εργαζομένων στον ανθρωπιστικό τομέα, μεταξύ των οποίων ο Ιρλανδός υπερασπιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων Sean Binder, οι οποίοι/ες διέσωσαν και περιέθαλψαν προσφύγισσες/ες και μετανάστριες/ες στο νησί της Λέσβου. Οι κατηγορίες περιελάμβαναν παράνομη διακίνηση μεταναστριών/ών και επέσυραν ποινές έως και 20 ετών φυλάκισης. Τον ίδιο μήνα, νομοθετική πρόταση εισήγαγε τη συμμετοχή σε εγγεγραμμένη ΜΚΟ ως επιβαρυντικό παράγοντα σε υποθέσεις παράνομης διακίνησης μεταναστριών/ών.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου