Για δεκαετίες, κάθε μηχανικός στην Πελοπόννησο ήξερε την ίδια φράση απ’ έξω: «το δίκτυο είναι κορεσμένο». Σήμερα ο Ανατολικός Διάδρομος υπερυψηλής τάσης που θα αλλάξει αυτή την εικόνα βρίσκεται στο 55%, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ) για τον Ιούνιο του 2026.
Το ποσοστό αφορά το τμήμα Κόρινθος–Κουμουνδούρος, το κομμάτι που λείπει για να κλείσει ένας δακτύλιος 400 kV ανάμεσα σε Πάτρα, Μεγαλόπολη και Κόρινθο. Μαζί με το σκέλος που λειτουργεί ήδη από το 2023, πρόκειται για την πιο ουσιαστική αναβάθμιση που έχει δει ποτέ το ηλεκτρικό σύστημα της περιοχής, η οποία μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε σε τάση 150 kV, χαμηλότερη κατά μία βαθμίδα από τον εθνικό κορμό.
Η αλλαγή δεν είναι απλώς τεχνική λεπτομέρεια. Πρόκειται για την υποδομή που κρατούσε την Πελοπόννησο κλειδωμένη σε ό,τι αφορά νέες μεγάλες επενδύσεις σε αιολικά και φωτοβολταϊκά, καθώς το παλιό δίκτυο δεν άντεχε άλλη ενέργεια χωρίς κίνδυνο για τη σταθερότητά του.
Ο δακτύλιος κλείνει σε δύο χρόνους, όχι έναν
Ο δακτύλιος υπερυψηλής τάσης έχει δύο κομμάτια. Το πρώτο, ο λεγόμενος Δυτικός Διάδρομος, συνδέει τη Μεγαλόπολη με την Πάτρα και τη Δυτική Στερεά μέσω ενός υποβρύχιου καλωδίου 18 χιλιομέτρων στο Ρίο-Αντίρριο, έργο των Ελληνικών Καλωδίων. Λειτουργεί κανονικά από τον Ιούνιο του 2023, με κόστος 110 εκατομμυρίων ευρώ.
Το δεύτερο κομμάτι, ο Ανατολικός Διάδρομος, είναι αυτό που βρίσκεται σήμερα στο 55%. Το τμήμα Μεγαλόπολη–Κόρινθος λειτουργεί ήδη, ενώ η νέα γραμμή 86 χιλιομέτρων από την Κόρινθο ως το Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ) Κουμουνδούρου στην Αττική βρίσκεται σε κατασκευή, με προϋπολογισμό 52,1 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 30,1 εκατομμύρια προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Για την ημερομηνία ολοκλήρωσης υπάρχει απόκλιση. Η επίσημη σελίδα του ΑΔΜΗΕ δίνει ως στόχο το 2027, ενώ δημοσίευμα του Απριλίου 2026 ανέφερε ολοκλήρωση μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2026. Ό,τι κι αν ισχύσει τελικά, το ΚΥΤ Κορίνθου, κομβικό σημείο του δακτυλίου, έχει ήδη ολοκληρωθεί από το καλοκαίρι του 2024.
Η Μεγαλόπολη V ξεκλειδώνει τη μέγιστη ισχύ της
Η υπερυψηλή τάση δεν είναι αυτοσκοπός. Επιτρέπει στη μονάδα φυσικού αερίου Μεγαλόπολη V να λειτουργεί με τη μέγιστη ισχύ της, έως 500 MW, χωρίς να απειλεί τη σταθερότητα του δικτύου, και ανοίγει περιθώριο για να απορροφηθεί μεγαλύτερος όγκος ενέργειας από αιολικά και φωτοβολταϊκά χωρίς περικοπές.
Η πρώτη «δόση» χωρητικότητας που απελευθέρωσε αυτή η αναβάθμιση, περίπου 400 MW για αιολικά, φωτοβολταϊκά και λοιπές ανανεώσιμες πηγές, συνδέθηκε ήδη με την ολοκλήρωση του Δυτικού Διαδρόμου. Η ολοκλήρωση και του δεύτερου σκέλους αναμένεται να αυξήσει περαιτέρω το περιθώριο ασφαλούς απορρόφησης ενέργειας στην Πελοπόννησο, μια εξέλιξη που, όπως έχει ήδη σημειώσει το anagnostis.org, ο ΑΔΜΗΕ θεωρεί κομβική για το επενδυτικό του πλάνο στη Νότια Ελλάδα.
Η ουρά που δεν λύνει ο δακτύλιος
Η μεγάλη υποδομή μεταφοράς είναι ένα πράγμα. Η σύνδεση ενός συγκεκριμένου φωτοβολταϊκού στο τοπικό δίκτυο είναι εντελώς άλλο, και εκεί το πρόβλημα παραμένει.
Το όριο των 86 MW που είχε δοθεί αποκλειστικά για μικρούς φωτοβολταϊκούς σταθμούς έως 400 kW στο δίκτυο διανομής της Πελοποννήσου εξαντλήθηκε ήδη τον Μάιο του 2025. Ο Διαχειριστής Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ) προχώρησε τότε σε απόρριψη εκκρεμών αιτήσεων και επιστροφή εγγυητικών επιστολών σε όσους δεν πρόλαβαν να εξασφαλίσουν όρους σύνδεσης.
Το Τεχνικό Επιμελητήριο Πελοποννήσου είχε ήδη καταγγείλει τον Νοέμβριο του 2024 προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας καθυστερήσεις σε όρους σύνδεσης που εκκρεμούσαν από τις αρχές του 2023, για πάνω από διακόσιους αιτούντες.
Πρόκειται για διαφορετικό επίπεδο δικτύου, με διαφορετικό διαχειριστή, από αυτό που αναβαθμίζει ο δακτύλιος 400 kV. Ο δακτύλιος αφορά τη μεταφορά, δηλαδή τους μεγάλους «αυτοκινητόδρομους» του ρεύματος. Η ουρά αφορά τη διανομή, τους «δρόμους» που φτάνουν ως το κάθε αγρόκτημα ή τη στέγη.
Το χωροταξικό ως δεύτερος φραγμός
Ακόμα κι αν λυθεί πλήρως το ζήτημα της σύνδεσης, η νέα χωροταξική ρύθμιση για τις ανανεώσιμες πηγές, που ισχύει από το καλοκαίρι του 2026, θέτει ένα ανώτατο όριο 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε περιφερειακής ενότητας για νέα φωτοβολταϊκά.
Προστίθενται και περιορισμοί σε υψόμετρο, ταχύτητα ανέμου και ζώνες Natura 2000 για τα αιολικά. Η νέα χωρητικότητα του δικτύου και ο χώρος που επιτρέπεται να την αξιοποιήσει δεν είναι πλέον το ίδιο πράγμα.
Η αναβάθμιση σε δακτύλιο 400 kV μέσα σε μία δεκαετία είναι πραγματική αλλαγή κλίμακας για το ηλεκτρικό σύστημα της Πελοποννήσου. Το αν αυτή η αλλαγή θα φτάσει ως τον μικρό επενδυτή που περιμένει από το 2023 έναν όρο σύνδεσης, εξαρτάται πλέον από δύο άλλα σημεία της αλυσίδας: τον ΔΕΔΔΗΕ και το χωροταξικό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου